Een kleur-, reuk- en smaakloze vijand: koolmonoxide

Nu er een koudere periode is aangebroken, worden massaal de kachels weer opgestookt. Door slecht onderhoud of door slechte ventilatie levert de kachel of de geiser echter niet altijd alleen warmte, maar kan er ook een zeer schadelijk product vrijkomen: koolmonoxide (CO). Een vergiftiging met koolmonoxide kan leiden tot dodelijke slachtoffers.

Gevaren :

Bij een onvolledige verbranding van organische verbindingen, zoals aardgas, hout en kolen kan er koolmonoxide ontstaan (CO). Dit is een kleurloos en reukloos gas dat in het bloed wordt opgenomen. Het bloed is echter ook verantwoordelijk voor het transport van zuurstof (O2) door het gehele lichaam. Voor het transport wordt de O2 gebonden aan hemoglobine (Hb). CO wordt ongeveer 200~250 keer sneller in het bloed opgenomen dan O2 en vult de bindingsplaatsen van de O2. Dit betekend dat bij gelijke concentraties CO en O2 200 maal meer CO dan O2 gebonden wordt. Zodat bij een verhouding van 1:200 tussen CO en O2 50% van de hemoglobine bindingsplaatsen bezet zijn. Een dergelijke 50% bezetting wordt al bereikt bij een concentratie van 0,1 vol % CO (1000 ppm) in lucht (ongeveer 21 vol % O2). Resultaat is dat vitale organen steeds minder O2 toegevoerd krijgen en dat de persoon bij een hoge dosis kan overlijden.

Symptomen :

  • Eerste tekens zijn druk boven het voorhoofd en lichte hoofdpijn, die toeneemt en hevig wordt
  • Daarbij komen kloppende pijn in de slapen, oorsuizen, duizeligheid, gevoel van zwakte, misselijkheid en braken. Toenemende pols- en ademhalingsfrequentie.
  • Roze gezichtskleur
  • Flauwvallen en bewusteloosheid
  • Overgang in diepe coma met aanvallen van kramp
  • Verminderde hartfunctie, er ontstaat stilstand van de bloedsomloop

De primaire effecten lijken op die van griep, met dit verschil dat er geen sprake is van temperatuursverhoging (koorts). De eerste symptomen zijn al merkbaar wanneer 3% van het zuurstof door koolmonoxide is vervangen. Overigens heeft elke persoon ongeveer 0,6% koolmonoxide in het bloed ten gevolge van bijvoorbeeld inhalatie van uitlaatgassen in het verkeer, “meeroken” en andere verbrandingsprocessen in de omgeving. Iemand die stevig rookt kan tot 10% koolmonoxide in zijn bloedbaan krijgen. In onderstaande tabel is een overzicht gegeven van de symptomen die te zien zijn na een bepaalde blootstellingstijd.

 ppm CO  Blootstellingstijd  Symptomen
 25 ppm  8 uur  In Nederland is 25 ppm de maximaal aanvaarde concentratie
 200 ppm  2-3 uur  Hoofdpijn, vermoeidheid, misselijkheid en duizeligheid (symptomen)
 400 ppm  1-2 uur  Symptomen verergeren. Levensbedreigend na 3 uren
 800 ppm  45 minuten  Symptomen. Bewusteloos binnen 2 uren. Dood binnen 2-3 uren
 1600 ppm  20 minuten  Symptomen. Dood binnen 1 uur
 3200 ppm  5-10 minuten  Symptomen. Dood binnen 1 uur
 6400 ppm  1-2 minuten  Symptomen. Dood binnen 25-30 minuten
 12800 ppm  1-3 minuten  Dood

Zoals gezien kan worden in de tabel, zijn de verschillen afhankelijk van de blootstellingstijd en de concentratie, maar ook de conditie en de leeftijd van de betrokken persoon zijn van belang. Het waarnemen van de griepachtige symptomen en het meten van koolmonoxide wijzen op een koolmonoxide vergiftiging.

De onderstaande grafiek geeft de CO-concentraties in het bloed door te kijken naar de CO concentratie in de lucht en de blootstellingstijd. Het is ook belangrijk aandacht te geven aan de mate van inspanning van een persoon, dit heeft namelijk verband met de benodigde hoeveelheid zuurstof van het lichaam en de ademhalingsfrequentie.

Fysische gegevens :

In het chemiekaartenboek (19e editie) staat koolmonoxide beschreven als een kleur-, reuk- en smaakloze verbinding. De stof mengt goed met lucht, is giftig en zeer brandgevaarlijk. De explosiegrenzen liggen tussen de 11 en 75 volumeprocent, dit komt overeen met 110000 – 750000 ppm. Deze brandbaarheid uit zich o.a. tijdens een flash-over waarbij koolmonoxide onder hevige vuurverschijnselen verbrandt tot kooldioxide. Voor koolmonoxide zijn grens- en alarmeringswaarden bekend waarbij bij overtreding gezondheidsschadelijke effecten kunnen optreden. De MAC-waarde is 25 ppm, dit is de waarde waarbij iemand werk kan verrichten gedurende 8 uur per dag en gedurende een periode van 40 jaar. Blootstelling bij hogere waarden is ook toegestaan, maar dan moet de blootstellingstijd korter zijn (tgg: tijd gewogen gemiddelde). Onderstaande tabel geeft deze waarden weer:

Blootstelling  Max. hoeveelheid 
 8 uur  25 ppm
 1 uur  60 ppm
 30 minuten  120 ppm
 15 minuten  150 ppm

Geiser en kachel :

Een geiser of een kachel moet het toegevoerde aardgas kunnen verbranden. Voor een volledige verbranding is zuurstof nodig, als er niet voldoende zuurstof aanwezig is zal er koolmonoxide ontstaan. In de koude herfst en winterdagen worden vaak alle kieren en gaten in een huis gedicht, zodat de toevoer van lucht onvoldoende is. Mogelijke indicaties voor een niet goed functionerende geiser of kachel:

  • De vlam in de geiser of kachel is oranje van kleur en brandt hoger dan normaal
  • De bij de verbranding vrijkomende waterdamp, verdwijnt niet via de afvoer, maar condenseert tegen de ruiten.

Schoorsteen :

Een schoorsteen kan heel snel verstopt raken door verschillende dingen, bijvoorbeeld vogelnesten. Maar ook zonder dat nest kan een schoorsteen verstopt raken, want bij regelmatig gebruik van de schoorsteen kan deze dichtslibben. Bij een verstopte schoorsteen komen de verbrandingsgassen die normaal naar buiten gaan, gewoon de huiskamer in.

Preventie :

Het jaarlijks laten controleren van de geiser en kachel door een erkende installateur is een goede preventieve maatregel. De vlam van een goed afgestelde geiser of kachel is blauw. Daarnaast moet er voldoende lucht toegevoerd worden voor de verbranding en moeten de verbrandingsgassen afgevoerd worden door een schoon en lekvrij afvoerkanaal. De nieuwe generatie geisers en kachels hebben een gesloten systeem, lucht wordt van buiten aangetrokken en de verbrandingsgassen worden naar buiten afgevoerd. Maar ook bij deze gesloten systemen blijft een goede aanvoer van frisse lucht en goede afvoer van verbrandingsgassen van levensbelang. Als er geen gesloten systeem is, dient er zorggedragen te worden voor voldoende ventilatie, zodat verbrandingsgassen naar buiten kunnen en frisse lucht naar binnen kan!

Behandeling koolmonoxidevergiftiging :

In lichte gevallen van vergiftiging is het voldoende frisse lucht op te zoeken. Als de koolmonoxidevergiftiging al in een verder stadium is, waarbij bewusteloosheid of zelfs ademhalingsstilstand is opgetreden, dan moet kunstmatige ademhaling worden uitgevoerd. In grote ziekenhuizen kan dit ook gebeuren door een therapie met zuurstof onder hoge druk. Daarbij wordt zuurstof in een drukcabine geleid, waardoor de acute vergiftigingsverschijnselen in enkele minuten verdwijnen. In andere gevallen kan ook een bloedtransfusie zinvol zijn. Verder behandeling hangt natuurlijk af van de toestand van de patiënt en de ernst van de vergiftiging. De ernst van de vergiftiging en de te volgen behandeling wordt door de ambulance ter plaatse bepaald!

Met dank aan:
Arwin van de Zande
Stafofficier OGS/WVD
Hulpverleningsregio Haaglanden

 

Wij voeren onze werkzaamheden uit vanuit onze vestiging in Bolsward. Bolsward is gelegen in de gemeente Sudwest Fryslân, met daarin gelegen de volgende plaatsen ; Abbega, Allingawier, Arum, Blauwhuis, Bolsward, Breezanddijk, Burgwerd, Cornwerd, Dedgum, Exmorra, Ferwoude, Folsgare, Gaast, Gaastmeer, Gauw, Goenga, Greonterp, Hartwerd, Heeg, Hemelum, Hichtum, Hieslum, Hindeloopen, Hommerts, Idsegahuizum, Idzega, IJlst, Indijk, It Heidenskip, Jutrijp, Kimswerd, Kornwerderzand, Koudum, Koufurderrige, Laaxum, Loenga, Lollum, Longerhouw, Makkum, Molkwerum, Nijezijl, Nijhuizum, Nijland, Offingawier, Oosthem, Oppenhuizen Osingahuizen, Oudega(W), Parrega, Piaam, Pingjum, Sandfirden, Scharl, Scharnegoutum, Schettens, Schraard, Smallebrugge, Sneek, Stavoren, Tirns, Tjalhuizum, Tjerkwerd, Uitwellingerga, Warns. Naastgelegen buurgemeente is Littenseradiel met de dorpen : Baaium, Baard, Bears, Boazum, Britswert, Easterein, Easterlittens, Easterwierrum, Hidaard, Hilaard, Hinnaard, Húns, Iens, Itens, Jellum, Jorwert, Kûbaard, Leons, Lytsewierrum, Mantgum, Reahûs, Rien, Spannum, Waaksens, Weidum, Winsum, Wiuwert, Wjelsryp, Wommels en Zurich. In al deze plaatsen voeren wij onze werkzaamheden uit.
Copyright (c) installatiebedrijf van der Pol BV 2015. All rights reserved.
Designed by joomlatd.com